Rəyçilər üçün Təlimat

Rəyçilər elmi nəşrlərdə əsas rol oynayırlar. Onlar jurnalda dərc olunan tədqiqatların keyfiyyətinin, elmi dürüstlüyünün və orijinallığının təmin edilməsinə kömək edirlər. Rəyçilərdən müəlliflərə konstruktiv, qərəzsiz və vaxtında rəy təqdim etmələri gözlənilir.

Jurnal ikiqat kor rəy (double-blind peer review) prosedurundan istifadə edir. Bu o deməkdir ki, rəy prosesi boyunca həm rəyçilərin, həm də müəlliflərin şəxsiyyəti bir-birindən gizli saxlanılır. Bununla:

  • Rəyçilər müəlliflərin kimliyini bilmirlər;
  • Müəlliflər rəyçilərin kimliyini bilmirlər.

Rəy prosesi tədqiqatların etibarlılığını təsdiqləməyə, qiymətləndirmə metodlarını formalaşdırmağa və elmi icmalar daxilində əməkdaşlıq imkanlarını artırmağa xidmət edir. Mövcud tənqidlərə baxmayaraq, peer-review elmi tədqiqatların qiymətləndirilməsi üçün ən geniş qəbul edilmiş üsul olaraq qalır.

Rəy müddəti

Jurnala təqdim olunan bütün məqalələr ikiqat kor rəy prosesindən keçirilir. Bu proses adətən məqalənin təqdim edildiyi tarixdən etibarən 1–3 həftə ərzində tamamlanır.

Müəlliflərə eyni məqaləni eyni vaxtda bir neçə jurnala göndərməmələri tövsiyə olunur və rəy nəticəsi gözlənilmədən digər jurnallara müraciət edilməsinə yol verilmir.

Rəy prosesinin əsas xüsusiyyətləri

  • Eyni vaxtda çoxsaylı təqdimat qadağandır:
    Eyni məqalənin bir neçə jurnala paralel təqdim edilməsi qəbuledilməzdir.
  • Mövzu uyğunluğu yoxlaması:
    Jurnalın mövzu dairəsinə uyğun olmayan məqalələr rəyə göndərilmir.
  • Ekspert rəyçilər:
    Hər bir məqalə redaksiya heyəti tərəfindən tövsiyə olunan ən azı 3–4 müstəqil ekspert tərəfindən qiymətləndirilir
    (1 rəyçi Azərbaycandan, 2–3 rəyçi xaricdən).
  • Əlavə rəy:
    Zərurət yarandıqda redaktorlar əlavə rəy tələb edə bilərlər. Bu halda müəlliflər məlumatlandırılır.
  • Nəşr qərarı:
    Yekun qərar rəyçilərin hesabatlarına əsaslanaraq Baş redaktorlar tərəfindən qəbul edilir.
  • Bildiriş:
    Qəbul edilməyən məqalələrin müəlliflərinə operativ şəkildə məlumat verilir.
  • Məxfilik:
    Bütün məqalələr məxfi sənədlər kimi qəbul edilir.
  • Plagiat yoxlaması:
    Bütün təqdim olunan məqalələr plagiat yoxlamasından keçirilir. İlkin mərhələdə plagiat aşkar edildikdə məqalə dərhal rədd olunur.

Plagiat siyasəti

Əgər məqalə dərc edildikdən sonra plagiat faktı aşkar edilərsə, Baş redaktor ilkin araşdırma aparır və zərurət olduqda xüsusi yaradılmış komitənin köməyindən istifadə edir. Plagiatın yol verilən həddi aşdığı təsdiqlənərsə, jurnal müəllifin çalışdığı institut, kollec və ya universitet, eləcə də mövcud olduğu halda maliyyələşdirici qurum ilə rəsmi əlaqə saxlayır.

Rəyçilərin vəzifələri

Rəyçilər aşağıdakı öhdəlikləri yerinə yetirməlidirlər:

  • Konstruktiv və obyektiv rəy vermək;
  • Məqalə ilə bağlı məxfiliyi qorumaq;
  • Maraqların toqquşması olduqda bunu bəyan etmək;
  • Rəyi müəyyən edilmiş müddət ərzində tamamlamak.

Qiymətləndirmə meyarları

Rəyçilər məqalələri aşağıdakı meyarlar üzrə qiymətləndirməlidirlər:

  • Orijinallıq və elmi dəyər – yenilik səviyyəsi və sahəyə töhfə;
  • Metodologiya – tədqiqat dizaynının və analiz metodlarının uyğunluğu;
  • Struktur və təşkilatlanma – Giriş, Metodlar, Nəticələr, Müzakirə bölmələrinin aydınlığı;
  • Dil və üslub – ifadə aydınlığı, qrammatika və oxunaqlılıq;
  • İstinadlar və ədəbiyyat – mənbələrin aktuallığı, uyğunluğu və tamlığı.

Tövsiyə kateqoriyaları

Rəyçilər aşağıdakı qərarlardan birini tövsiyə edə bilərlər:

  • Qəbul et – kiçik və ya heç bir düzəliş tələb olunmadan nəşrə hazırdır;
  • Düzəlişlə qəbul et – qəbuldan əvvəl müəyyən dəyişikliklər tələb olunur;
  • Yenidən bax və təkrar təqdim et – əsaslı düzəlişlər tələb olunur, məqalə yenidən qiymətləndirilə bilər;
  • Rədd et – nəşr üçün uyğun deyil.