Virtual laboratoriyaların müxtəlif sahələrdə tətbiqi və qiymətləndirməyə təsiri
DOI:
https://doi.org/10.52171/herald.374Anahtar Kelimeler:
virtual reallıq- virtual laboratoriyalar- qiymətləndirmə sistemləri- simulyasiya əsaslı öyrənmə- təcrübə əsaslı tədris modeli- statistik təhlilÖzet
Bu tədqiqat fizika, kimya və kompüter şəbəkələri sahələrində virtual laboratoriyaların tətbiqi və onların tədris qiymətləndirməsinə təsirini araşdırır. Təcrübə hər biri 24 tələbədən ibarət iki qrupda aparılıb: biri virtual laboratoriyalarla, digəri isə ənənəvi üsullarla tədris alıb. Tələbələrin fəaliyyətləri beş əsas göstərici üzrə qiymətləndirilib: dəqiqlik, tapşırığın yerinə yetirilmə vaxtı, əks-əlaqəyə əsaslanan düzəlişlər, məmnunluq və “orada olma” hissi. Nəticələr göstərdi ki, kompüter şəbəkələri sahəsində virtual laboratoriyalar yüksək dəqiqlik, qısa vaxt və güclü psixoloji iştirakla seçilib. Fizika və kimyada isə bu fərqlər məzmunun vizuallaşdırılma çətinliyi ilə izah olunur. Statistik analiz fərqlərin əhəmiyyətli olduğunu təsdiqləyib. Tədqiqat göstərir ki, virtual laboratoriyaların effektivliyi təkcə texnologiya deyil, həm də pedaqoji dizayn və istifadəçi təcrübəsindən asılıdır.
References
1. Ma J., Nickerson J.V. (2006). Hands-on, simulated, and remote laboratories: A comparative literature review. ACM Computing Surveys, 38(3), Article 7.
https://doi.org/10.1145/1132960.1132961
2. Rutten N., van Joolingen W.R., van der Veen J.T. (2012). The learning effects of computer simulations in science education. Computers & Education, 58(1), 136–153. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2011.07.017
3. Makransky G., Terkildsen T. S., Mayer R. E. (2019). Adding immersive virtual reality to a science lab simulation causes more presence but less learning. Learning and Instruction, 60, 225–236.
https://doi.org/10.1016/j.learninstruc.2017.12.007
4. de Jong T., Linn M. C., Zacharia Z. C. (2013). Physical and virtual laboratories in science and engineering education. Science, 340(6130), 305–308.
https://doi.org/10.1126/science.1230579
5. Brinson J. R. (2015). Learning outcome achievement in non-traditional (virtual and remote) versus traditional (hands-on) laboratories: A review of the empirical research. Computers & Education, 87, 218–237.
https://doi.org/10.1016/j.compedu.2015.07.003
6. Tatli Z., Ayas A. (2013). Effect of a virtual chemistry laboratory on students’ achievement. Educational Technology & Society, 16(1), 159–170.
https://www.jstor.org/stable/jeductechsoci.16.1.159
7. Scheckler R.K. (2003). Virtual labs: A substitute for traditional labs? International Journal of Developmental Biology, 47(2–3), 231–236.
https://ijdb.ehu.eus/article/pdf/12705675
8. Gafarzada H., Gafarov A., Khankishiyev I. (2023). The Analysis of Information Processing Methods to Assess Reliability of Machines and Equipment // Azərbaycan Mühəndislik Akademiyasının Xəbərləri, 15(2), 29–41.
https://doi.org/10.52171/2076-0515_2023_15_02_29_41
9. Cohen J. (1977). Statistical Power Analysis for the Behavioral Sciences.
https://doi.org/10.1016/C2013-0-10517-X
10. Ghadeer H., Ahmad A. (2020). The effectiveness of using virtual experiments on students’ learning in the general physics lab. Journal of Information Technology Education: Research, 19, 977-996.
11. Osmanli, T. (2025). AI-enhanced predictive modelling of virtual laboratory microlearning in online distance education. Ingénierie des Systèmes d’Information, Vol. 30, No. 9, pp. 2461-2471.
https://doi.org/10.18280/isi.300920
12. Osmanli, T. (2025). The Impact of Virtual Laboratories on Student Motivation and Academic Performance: An Integrated Fuzzy-Sem and Machine Learning Study. Journal of Applied Engineering and Technological Science (JAETS), 7(1), 414–438.
Downloads
Yayınlanmış
How to Cite
Sayı
Bölüm
License
Copyright (c) 2026 T.E. Osmanlı, L.N. Əhmədov
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
