İNFORMASİYA TƏHLÜKƏSİZLİYİ METODLARININ İŞLƏNİB HAZIRLANMASI
DOI:
https://doi.org/10.52171/herald.347Anahtar Kelimeler:
informasiya təhlükəsizliyi- kibercinayətkarlıq- iki faktorlu identifikasiya- kriptoqrafik mühafizə- antivirus sistemləri- təhlükəsizlik siyasətiÖzet
Məqalədə təşkilatın informasiya sistemlərində məxfi məlumatların qorunması probleminin aktual aspektləri araşdırılmışdır. Tədqiqatın əsas məqsədi istifadəçi girişlərinin idarə edilməsi, autentifikasiya mexanizmlərinin gücləndirilməsi və informasiya resurslarının bütövlüyünün təmin edilməsi üçün kompleks informasiya təhlükəsizliyi tədbirlərinin işlənib hazırlanmasıdır. Problemin həlli məqsədilə istifadəçi hüquqlarının səviyyələr üzrə bölgüsü, fiziki və məntiqi girişə nəzarət mexanizmləri, iki faktorlu identifikasiya, kriptoqrafik mühafizə vasitələri, şəbəkə təhlükəsizliyi sistemləri və antivirus proqram təminatlarının tətbiqi təhlil edilmişdir. Məlumatların qorunması üçün ГОСТ 28147-89 kriptoqrafik alqoritminə əsaslanan şifrələmə üsullarının, eləcə də ixtisaslaşmış təhlükəsizlik proqramlarının səmərəliliyi qiymətləndirilmişdir. Aparılmış təhlillər nəticəsində müəyyən edilmişdir ki, texniki və təşkilati təhlükəsizlik tədbirlərinin kompleks şəkildə tətbiqi informasiya resurslarına icazəsiz giriş risklərini əhəmiyyətli dərəcədə azaldır, məlumatların məxfiliyini və bütövlüyünü təmin edir, həmçinin təşkilatda informasiya təhlükəsizliyi siyasətinin effektiv icrasına şərait yaradır.
References
1. Efimushkin V.A., Ositis A.P. Rol «skvoznyh» cifrovyh tekhnologii v razvitii telekommunikacij // Moskva: Elektrosvyaz. 2021. №1, – s.28-35, DOI: 10.34832/ELSV.2021.14.1.003.
2. Hertzog R., Roland Mas. The DEBIAN administrator’s handbook. 2015. – 522 p.
3. Lachihina A.B. Modeli protivodejstviya ugrozam narusheniya informacionnoj bezopasnosti pri ekspluatacii baz dannyh v zashchishchennyh korporativnyh informacionnyh sistemah / Lachihina Anastasiya Borisovna – Moskva, 2010.
4. Luckij S.Ya. Korporativnoe upravlenie tekhnicheskim perevooruzheniem firm: Uchebnoe posobie / S.Ya. Luckij - M.: Vysshaya shkola, 2003. - 319 s.
5. İbrahimova S.R., Hüseynzadə İ.M. Təhlükəsizlik sisteminin təkmilləşdirilməsi üçün modifi-kasiya edilmiş Vernam şifrləmə alqoritmi. Elmi Məcmuə Cild 27, №3, 2025,
DOI: 10.30546/EMNAA.2025.25.03.108
6. Sravnenie Antivirusov 2019, https://www.anti-malware.ru/tests_history
7. Luchshie antivirusy 2026 goda, https://top10antivirusov.com/
8. Abbasova P.Ə. Kiberfiziki sistemlerdə təhlükəsizliyin analizi və qiymətləndirilməsi. “Azərbaycan Mühəndislik Akademiyasının Xəbərləri, 2025, 17(3), 111–118 s.
Downloads
Yayınlanmış
How to Cite
Sayı
Bölüm
License
Copyright (c) 2025 Ulfat Sadigov
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
